|
ERZURUM ADI
Erzurum'un bilinen ilk
adı Doğu Roma (Bizans) İmparatoru II.Theodosios' a (408-450) izafe
edilen Theodosiopolis' ti, şimdiki Erzurum' un yerinde kurulmuştu. IV.
asır sonuna doğru Roma imparatorluğu sınırları içine alınmış ve 415
tarihinde Theodosios' un emriyle Şark Orduları Kumandanı Anatolius
tarafından kurulmuştur. Urfalı Mateos' a göre bu şehir Garin
mıntıkasında Fırat'ın kaynağına yakın bir yerde bulunuyordu. Belazurî.
bölgeye hakim olan Ermenyakos' un ölümü üzerine yerine geçen Kali adlı
karısı tarafından kurulduğu için Araplarda Kalikala (Kali' nin ihsanı)
adını vermişlerdir. Belazuri Kalîkala' yı dördüncü Ermeniyye şehirleri
arasında sayar ve Ermeniyye şehirlerinden biri olarak kabul eder. X.
asır İslam coğrafyacıları Kalikala şehri hakkında bize malumat vererek,
doğuda ev eşyasının en önemlisi sayılan Kali (halı)nın burada
yapıldığını ve adını bu şehirden almış olduğunu kaydetmektedirler. Hudud
alalam' ın yazarı bu şehrin müstahkem bir kalesi bulunduğunu ve her
taraftan gelen gazilerin burayı nöbet tutarak koruduklarını ve şehirde
tüccarların çok olduğunu bildirmektedir. Bugünkü Erzurum adı ise, Erzen'
in Selçuklular tarafından fethedilmesi üzerine ahalisinin Theodosiopolis'
e (Kalikala=Karin) göç etmelerine müteakip bu şehre Erzen ve Türk
hâkimiyetinin ilk safhalarında bu adın sonuna, Meyyafarikin (Silvan) ile
Siirt arasındaki Erzen' den ayırmak ve Anadolu'ya ait olduğunu belirtmek
üzere Rum kelimesi ilave edilerek, Erzen al-Rum denilmesinden
kaynaklanmıştır. Selçuklular tarafından Erzurum'da basılmış paraların
üzerinde şehrin adı Arzan al-Rum şeklinde yazılmıştır
|